เหยื่ออธรรม

“เหยื่ออธรรม - ฉบับสมบูรณ์” แปลจาก Les Miserables - เลส์ มี-เซ- ราบ๎ลส์ ผลงานอมตะชิ้นเอกอุของ วิกตอร์ อูโก (Victor Hugo) ซึ่งตีพิมพ์เป็น ครั้งแรก และวางจำหน่ายพร้อมกันในฝรั่งเศสและเบลเยี่ยมเมื่อปี ค.ศ. 1862

วิกตอร์ อูโก (Victor Hugo) คือกวีผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็นมหากวีของ ชาวฝรั่งเศส เป็นที่รู้จักในวงวรรณกรรมโลกด้วยนิยายอมตะสองเรื่อง คือ Notre- Dame de Paris - มหาวิหารนอเทรอ-ดามแห่งกรุงปารีส (1831) และ Les Miserables (1862) ซึ่งก็คือ “เหยื่ออธรรม” เล่มนี้

“เลส์ มี-เซ-ราบ๎ลส์” เคยได้รับการแปลเป็นภาษาไทยแล้วตั้งแต่ปี พ.ศ. 2503 ในชื่อ “เหยื่ออธรรม” โดยคุณจูเลียต แต่แปลไว้ไม่จบ แปลเพียง 2 ภาคจาก ที่มีทั้งหมด 5 ภาค และไม่สมบูรณ์ คุณจูเลียตเขียนคำนำชี้แจงไว้ว่า “ข้าพเจ้าแปลเรื่องนี้จากต้นฉบับภาษาอังกฤษ แปลจากภาษาฝรั่งเศสอีกทอดหนึ่ง โดย Charles E Wilmour ท่านผู้นี้ ได้แปลจากฉบับเต็มมาเป็นหนังสือชุดหนึ่ง และ ต่อมาแปลจากฉบับย่อมาเป็นหนังสือ อีกเล่มหนึ่ง ... คราใดที่ต้นฉบับเต็ม พรรณนาละเอียดเกี่ยวกับเรื่องราวบางอย่าง เช่น เรื่องราวที่พาดพิงประวัติศาสตร์ การปฏิวัติของฝรั่งเศส หรือบรรยายความคิดปรัชญาโดยพิสดาร ข้าพเจ้าก็มัก จะหันมาหาฉบับย่อเป็นตอนๆ ไป และทำอย่างนี้เป็นส่วนใหญ่” ดังนั้น “เหยื่อ อธรรม” จึงแปลไว้ไม่จบ และที่แปลไว้นั้นก็ไม่สมบูรณ์

ต่อมาในปี 2545 อันเป็นปีฉลองอายุครบสองร้อยปีของวิกตอร์ อูโก สำนักพิมพ์ข้าวฟ่างได้จัดให้มีการแปล Les Miserables ออกมาอีกครั้ง ในชื่อว่า “ตรวนชีวิต” โดยเป็นการแปลร่วมกันของอาจารย์ 3 ท่านจากสาขาวิชาภาษา ฝรั่งเศส คณะมนุษยศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้แก่ คุณสุภาภรณ์ อาภาวัชรุตม์, คุณธีรา สุขสวัสดิ์ ณ อยุธยา และคุณพูลสุข ตันพรหม แต่ทว่า ก็เป็นเพียงฉบับย่อ ดังนั้น จึงยังไม่เคยมี Les Miserables ฉบับสมบูรณ์ใน ภาคภาษาไทย

----------------------------------------------------------

ผู้แปลเคยเรียนบางส่วนของวรรณกรรมเรื่องนี้เมื่อเรียนภาษาฝรั่งเศส สมัยมัธยมปลาย ขณะนั้นยังไม่เข้าใจถึงความหมายเท่าใดนัก จนได้อ่านภาค ภาษาไทย คือ “เหยื่ออธรรม” ที่แปลโดยจูเลียต เมื่ออยู่มหาวิทยาลัยแล้ว จึงเข้าใจเรื่องราวลึกซึ้งขึ้น ต่อมามีโอกาสได้ฟังเพลงจากละครเพลง (musical) เรื่อง Les Miserables ที่ดัดแปลงโดยบูบฺลิล (Boublil) และเชินเบิร์ก (Schonberg) จึงทราบว่าเรื่อง “เหยื่ออธรรม” นั้นยังไม่จบ ด้วยความอยากอ่านฉบับสมบูรณ์ จึงเสาะหามาอ่านทั้งฉบับภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส และภาษาจีน และเกิดความรู้สึกว่าน่าจะแปลให้จบเพื่อให้นักอ่านวรรณกรรมชาวไทยได้เสพงานอมตะของอูโก ชิ้นนี้ในภาคสมบูรณ์เช่นนักอ่านผู้ได้อ่านในภาษาอื่นๆ (วรรณกรรมเรื่องนี้ได้รับ การแปลเป็นภาษาอื่นๆ เกือบทุกภาษาในโลก ภาษาอังกฤษที่ผู้แปลได้อ่านก็มีด้วยกันถึงสี่สำนวน) ทว่าแม้จะอยากแปล แต่ด้วยความยากและความมหึมาของชิ้นงาน ทำให้ไม่กล้าลงมือสักทีเพราะมีงานอื่นอยู่ และรู้ดีว่าถ้าจะทำงานชิ้นนี้ให้สำเร็จได้จะต้องทิ้งงานอื่นหมด มิฉะนั้นก็ยากที่จะทำเสร็จ

ในงานสัปดาห์หนังสือเดือนตุลาคมปี พ.ศ. 2545 ผู้แปลไปยืนดูหนังสือที่บู๊ทหนึ่ง พอดีมีหนังสือเรื่อง“ตรวนชีวิต” วางขาย ขณะกำลังหยิบดู ก็ได้ยินนักอ่านคนหนึ่งถามพนักงานขายว่า “ตรวนชีวิต” นี่ต่างจาก “เหยื่ออธรรม” อย่างไร พอดีพนักงานขายไม่ทราบ ผู้แปลจึงช่วยอธิบายว่า “เหยื่ออธรรม” แปล ไว้สองภาค โดยต้นฉบับมีด้วยกันห้าภาค จึงแปลไว้ไม่จบ ส่วน “ตรวนชีวิต” แปลจบครบทุกภาค แต่ก็เป็นเพียงฉบับย่อของแต่ละภาคไม่ใช่ฉบับเต็ม นักอ่านท่านนั้นถอนใจ แล้วตอบว่า “แล้วเมื่อไรจะมีคนแปลฉบับสมบูรณ์ออกมาให้อ่าน บ้างเล่า? อยากอ่านฉบับสมบูรณ์มากเลยเรื่องนี้” คำกล่าวนั้นติดหูติดใจผู้แปลจนวันนี้

เพื่อนคนหนึ่งเป็นคอวรรณกรรมคลาสสิก เขาชอบเรื่อง “เหยื่ออธรรม” มาก...มากขนาดลงมือคัด “เหยื่ออธรรม” ของคุณจูเลียตทั้งเล่ม คัดด้วยลายมือ ทุกตัวอักษร และประกาศว่าจะไม่ขอนิพพานตราบใดที่ยังไม่ได้อ่านฉบับสมบูรณ์ เพราะจะต้องขอกลับมาเกิดใหม่เผื่อจะมีคนแปลให้อ่านในสักชาติใดชาติหนึ่ง !

ปลายปี 2545 ได้พบคุณสุเมธ สุวิทยะเสถียร แห่งสำนักพิมพ์ทับหนังสือ ผู้พิมพ์ “เหยื่ออธรรม” มาตั้งแต่ปี 2517 (ฉบับที่ผู้แปลได้อ่านตอนอยู่มหาวิทยาลัย) เมื่อคุยกันก็ได้คุยกันถึงเรื่อง “เหยื่ออธรรม” คุณสุเมธมีความปรารถนาที่จะพิมพ์งานชิ้นนี้ในภาคสมบูรณ์ และอยากให้แปลจากต้นฉบับภาษาฝรั่งเศสด้วย ในที่สุดก็ตกลงร่วมกันว่าผู้แปลจะแปล Les Misrables ฉบับ สมบูรณ์จากภาษาฝรั่งเศสให้สำนักพิมพ์ทับหนังสือจัดพิมพ์

ปี 2546 ผู้แปลสะสางงานอื่นๆ จนหมด ให้เวลาเต็มกับการแปลวรรณกรรมเรื่องนี้โดยแปลจากต้นฉบับภาษาฝรั่งเศส เพื่อให้มี Les Misrables ภาคภาษาไทยฉบับสมบูรณ์ให้นักอ่านชาวไทยได้เสพวรรณกรรมเพชรน้ำเอกแห่งโลกวรรณกรรมชิ้นนี้เช่นนักอ่านที่อ่านภาษาอื่นๆ

ผู้แปลยังคงใช้ชื่อภาษาไทยว่า “เหยื่ออธรรม” แต่เติม “ฉบับสมบูรณ์” ลงไป เพื่อให้ผู้อ่านได้ทราบเท่านั้น ผู้แปลใช้ชื่อเดิมของจูเลียตด้วยความคารวะต่อท่านผู้แปลงานชิ้นนี้เป็นคนแรก เป็นผู้ตั้งชื่อนี้ไว้มาแต่ต้น และบัดนี้ชื่อนี้ก็เป็นที่รู้จักดีในวงวรรณกรรมบ้านเรา นักอ่านวรรณกรรมทุกคนย่อมรู้จัก “เหยื่ออธรรม”ดี หากจะเปลี่ยนไปใช้ชื่ออื่นก็คงต้องอธิบายต่ออยู่ดีว่าเป็นฉบับสมบูรณ์ของ “เหยื่ออธรรม” นั่นเอง - วิภาดา กิตติโกวิท