พี่น้องคารามาซอฟ

วรรณกรรมคลาสสิคของรัสเซียนั้นมีลักษณะโดดเด่นอยู่อย่างหนึ่ง คือ นักประพันธ์เอกแต่ละฅนล้วนแต่เป็นต้นสกุลของแนวเขียนที่ตนเองถนัด และถึงแม้ว่าผลงานของพวกเขาจะได้กลายมาเป็นแม่บททางวรรณคดีสำหรับฅนรุ่นต่อๆ มา แต่ก็เป็นการยากยิ่งที่จะเดินตามรอยอักษรของท่านเหล่านั้นได้อย่างถึงที่สุด ฟีโอโดร์ ดอสโตเยฟสกี เป็นนักประพันธ์รัสเซียอีกฅนหนึ่งที่ถ่ายทอดระบบคิดของตนออกมาในรูปของวรรณคดี เป็นระบบคิดที่สลับซับซ้อนมาก พอๆ กับเส้นทางชีวิตของเขา

อัลเบิร์ต ไอสไตน์ พูดถึง พี่น้องคารามาซอฟ “ดอสโตเยฟสกีให้ผมมากกว่าที่นักคิดสาขาวิทยาศาสตร์คนใดให้กับผม เขาให้ผมมากว่าที่กอซซ์เคยให้”

วิลเลียม โฟส์กเนอร์ พูดถึง “เขา (ดอสโตเยฟสกี) ไม่เพียงแต่ให้อิทธิพลต่อผมอย่างยิ่งเท่านั้น ผมยังอ่านงานของเขาด้วยความสบายใจเพลิดเพลิน หยิบมาอ่านซ้ำๆ อยู่ทุกปี จากฝีมือการประพันธ์การที่เขามีญาณหยั่งเห็นเข้าไปในชีวิตวิญญาณของผู้ฅน และความเป็นอัตทัคคะในการเปรียบเทียบ เขาจึงเป็นนักเขียนฅนหนึ่งที่นักเขียนทุกฅนปรารถนาจะเอาตัวเข้าไปทาบ ถ้าเขาทำได้”

ลีโอ ตอลสลอย พูดถึง “คุณว่าดอสโตเยฟสกี นำลักษณะของเขาสวมให้ตัวละครคิดูดให้ดีเถอะ คนทุกฅนล้วนเป็นอย่างนั้น แล้วไง !ผลก็คือแม้ตัวละครที่มีลักษณะแปลกพิศดานของเขาก็เป็นที่รู้จักเข้าใจได้ไม่เฉพาะแต่พวกเรา ซึ่งมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับเขา รู้จักตัวเราและวัญญาณของเราเอง แม้ชาวต่างชาติก็ยังเข้าใจตัวละครเหล่านี้ได้” “ยิ่งเข้าไปใกล้ชิดเขามากเท่าไหร่ เราก็ยิ่งพบว่าสิ่งที่เขาเสนอนั้น เป็นสิ่งที่เราคุ้นเคยใกล้ชิด รวมเอาความเป็นเราไว้ทั้งหมด”

เฮอร์มาน เฮสเส พูดถึง “การที่ฅนเพียงคนเดียวสามารถเขียน (พี่น้องคารามาซอฟ) ได้นั้นนับเป็นความมหัศจรรย์และความมหัศจรรย์นั้นก็ได้เกิดขึ้นแล้ว เราจำเป็น จำเป็น อย่างยิ่งที่จะต้องตีความ (ความมหัศจรรย์) นั้น อ่านหนังสือเล่มนี้อย่างจริงจัง มองจากหลายๆ ทัศนะเท่าที่จะเป็นไปได้ มองลึกเข้าไปในมนต์วิเศษอันเรืองรอง หนังสือของดอสโตเยฟสกี เล่มนี้ คงความเข้มข้นอย่างไม่เสื่อมคลาย ผมสามารถอ่านได้ทั้งวันได้เห็นแง่มุมใหม่ๆ ที่ล้วนชี้ไปสู่ทิศทางเดียวกัน”