Het kalf stoot de eik: Twintig jaren van strijd tegen de macht

Dit boek van Nobelprijswinnaar Aleksandr Solzjenitsyn bevat het authentieke verslag van zijn persoonlijke strijd tegen de macht van de Sovjet-staat. Voor het eerst publiceert de beroemde schrijver zijn eigen literaire herinneringen in wat men zou kunnen noemen een literaire autobiografie. "Het kalf stoot de eik" vormt een zekere tegenstelling tot de andere werken van Solzjentisyn - het is onderhoudender en dikwijsl met veel humor geschreven, zoals zich uit de titel ook al laat afleiden. De schrijver vergelijkt zichzelf met het kalf, dat met zijn horens tegen een eik stoot. "Het kalf stoot de eik" is in Rusland een spreekwoordelijke zegswijze. In plaats van de eik, zegt Solzjenitsyn zelf ergens, kun je beter spreken van een reuzenknuppel. Want de ongelijke strijd, die in dit Russische spreekwoord wordt gesymboliseerd, is die van de geïsoleerde schrijver tegen de almacht van het Sovjet-Russische staatsapparaat.
Deze memoires - waaraan Solzjenitsyn begon tegen het eind van de zestiger jaren, toen de onderdrukking van de kring der "dissidenten" op haar hoogtepunt was, in die dagen na het proces tegen Sinjawski en tegen Daniel, in een tijd dat het ernaar uitzag dat het juist déze herinneringen en aantekeningen zouden moeten zijn die, in plaats van Solsjenitsyn zèlf, tegenover de gehele wereld getuigenis zouden moetne afleggen, en die hij beëindigde na zijn arrestatie en uitwijzing uit de Sovjet-Unie, in ballingschap in Zwitserland - deze memoires zijn niet alleen maar een kroniek van het officiële en het geheime literaire leven in Sovjet-Rusland sedert de periode van Stalin, maar ze laten zich ook gemakkelijk lezen als een autobiografische roman van een man die vastbesloten is de waarheid te zeggen, te schrijven en te verbreiden, en die zich daartoe - stapje voor stapje - maar ontegenzeggelijk steeds verder naar voren waagt, totdat hij tenslotten het machtapparaat van een heel wereldrijk uitdaagt.
"Het kalf stoot de eik" geeft een unieke blik op het leven van Aleksandr Solzjenitsyn zelf en van elke schrijver in een gesloten autoritair systeem.