برف سیاه

...در این روزهای تاریک و اندوه‌زا بود که بولگاکف شروع به نوشتن رمانی با نام رمان تئاتری کرد. می‌توان این رمان را به اعتباری بخشی از بیوگرافی خود بولگاکف دانست. او در این داستان با طنز تلخی انتقام خود را از دستگاه سانسور و عاملان آن می‌گیرد. رمان تئاتری هجو تلخ جو حاکم بر آن زمان و کاریکاتوری است بی‌رحمانه از نویسندگان و هنرمندان سربراه و بادمجان‌دور‌قاب‌چین که در آن حتی شخصیت‌هایی نظیر استانیسلاوسکی که بولگاکف بارها او و بازی استادانه اش را ستوده بود از گزند تمسخر دور نماندند.

این رمان نخستین بار در 1965 در مجله نووی میر چاپ شد و بعد با نام برف سیاه ابتدا در شوروی و سپس در انگلیس و کشورهای دیگر به چاپ رسید.

هم‌زمان با برف سیاه، بولگاکف دست به نوشتن رمانی زد که طرح آن را چند سال بود در ذهن داشت. این رمان شاهکار او مرشد و مارگریتا بود که یک سال پیش از مرگش به پایان رسید.