Dagboek

Op 15 augustus 1891 beschrijft Sofia Tolstoi de houding van haar man, de beroemde schrijver Leo Tolstoj, als 'een opeenvolging van opwellingen, hartstocht gevolgd door een langdurige koude, dan weer hartstocht en opnieuw die kou.'

Zij kon de fysieke driften van haar echtgenoot niet waarderen en zijn koelheid niet verdragen. Dat is een van de voornaamste oorzaken van de strubbelingen die dit achtenveertig jaar durende huwelijk kenmerkten. Er was een groot verschil in temperament, leeftijd, achtergrond, levensopvatting. Sofia was tot op grote hoogte voegzaam. jarenlang verzorgde en verpleegde zij haar nukkige en vaak ziekelijke man.

Met engelengeduld schreef zij zijn manuscripten over. Maar ondanks haar monumentale dienstbaarheid was Sofia een sterke persoonlijkheid, gevoelig, artistiek. Zij schreef zelf een veelgeprezen roman, verhalen, memoires en dit dagboek, dat pas onlangs voor het eerst integraal werd gepubliceerd. Hierin toont zij zich vol bewondering voor Tolstojs werk, maar zet zij ook al hun meningsverschillen uiteen. Zij had een wisselvallige, impulsieve aard, die wordt weerspiegeld in dit bijzonder menselijke, aangrijpende dagboek.

*De door de dagboeken verschafte informatie over de levenssfeer van de Russische adel met z'n uitstapjes, picnics, jachtpartijen en badgeneugten, literaire lezingen en kamermuziek, is op zichzelf al van een grote cultuurhistorische bekoorlijkheid. Hun bijzondere waarde ontlenen deze dagboeken uiteraard aan de fragmenten over Leo Tolstoj. We komen meer te weten over diens bezetenheid, over de gedrevenheid waarmee hij zijn boeken schreef. - Frankfurter Allgemeine
*Waarover al zoveel fabels verteld zijn staat in dit fascinerendste dagboek uit de negentiende-eeuwse Russische literatuur centraal: het huwelijk tussen Leo en Sofia Tolstoj. Een in creatieve zin stimulerend, maar in menselijk opzicht strindbergiaans-treurig drama. - Süddeutsche Zeitung