قانون در طب

در زمان های قدیم یک دختر از روی اسب می افتد و باسنش (لگنش) از جایش درمی‌رود. پدر دختر هر حکیمی را به نزد دخترش می‌برد، دختر اجازه نمی‌دهد کسی دست به باسنش بزند، هر چه به دختر میگویند حکیم بخاطر شغل و طبابتی که میکنند محرم بیمارانشان هستند اما دختر زیر بار نمی رود و نمی‌گذارد کسی دست به باسنش بزند. به ناچار دختر هر روز ضعیف تر وناتوان‌تر میشود. تا اینکه یک حکیم باهوش و حاذق سفارش میکند که به یک شرط من حاضرم بدون دست زدن به باسن دخترتان او را مداوا کنم...
پدر دختر با خوشحالی زیاد قبول میکند و به طبیب یا همان حکیم میگوید شرط شما چیست؟ حکیم میگوید برای این کار من احتیاج به یک گاو چاق و فربه دارم، شرط من این هست که بعد از جا انداختن باسن دخترت گاو متعلق به خودم شود. پدر دختر با جان و دل قبول میکند و با کمک دوستان و آشنایانش چاقترین گاو آن منطقه را به قیمت گرانی می‌خرد و گاو را به خانه حکیم می‌برد، حکیم به پدر دختر میگوید دو روز دیگر دخترتان را برای مداوا به خانه ام بیاورید. پدر دختر با خوشحالی برای رسیدن به روز موعود دقیقه شماری میکند...
از آنطرف حکیم به شاگردانش دستور میدهد که تا دوروز هیچ آب و علفی را به گاو ندهند. شاگردان همه تعجب میکنند و میگویند گاو به این چاقی ظرف دو روز از تشنگی و گرسنگی خواهد مرد. حکیم تاکید میکند نباید حتی یک قطره آب به گاو داده شود. دو روز میگذرد گاو از شدت تشنگی و گرسنگی بسیار لاغر و نحیف میشود..
خلاصه پدر دختر با تخت روان دخترش را به نزد حکیم می آورد، حکیم به پدر دختر دستور میدهد دخترش را بر روی گاو سوار کند. همه متعجب میشوند، چاره ای نمی‌بینند باید حرف حکیم را اطاعت کنند.. بنابراین دختر را بر روی گاو سوار میکنند. حکیم سپس دستور میدهد که پاهای دختر را از زیر شکم گاو با طناب به هم گره بزنند. همه دستورات مو به مو اجرا میشود، حال حکیم به شاگردانش دستور میدهد برای گاو کاه و علف بیاورند. گاو با حرص و ولع شروع می‌کند به خوردن علف ها، لحظه به لحظه شکم گاو بزرگ و بزرگ تر میشود، حکیم به شاگردانش دستور میدهد که برای گاو آب بیاورند. شاگردان برای گاو آب میریزند، گاو هر لحظه متورم و متورم میشود و پاهای دختر هر لحظه تنگ و کشیده تر میشود، دختر از درد جیغ میکشد. حکیم کمی نمک به آب اضاف میکند، گاو با عطش بسیار آب می‌نوشد، حالا شکم گاو به حالت اول برگشته که ناگهان صدای ترق جا افتادن باسن دختر شنیده میشود. جمعیت فریاد شادی سر می‌دهند، دختر از درد غش میکند و بیهوش میشود. حکیم دستور میدهد پاهای دختر را باز کنند و او را بر روی تخت بخوابانند.
یک هفته بعد دختر خانم مثل روز اول سوار بر اسب به تاخت مشغول اسب سواری میشود و گاو بزرگ متعلق به حکیم میشود.
این، افسانه یا داستان نیست، آن حکیم، ابوعلی سینا بوده است...

Avicenna the canon, Ibn_Sina (18 June c. 980 – 16 August 1037)
عنوان قراردادی: القانون فی الطب؛ ابن سینا؛ حسین ابن عبدالله 980 تا 1037 میلادی
عنوان: قانون؛ نویسنده: شیخ الرئیس ابوعلی سینا (پور سینا)؛ مترجم: عبدالرحمن شرفکندی (هه ژار)؛ مشخصات نشر: تهران، انتشارات سروش، 1363، 5 جلد در 8 مجلد، موضوع: پزشکی و داروشناسی، متون قدیمی
چاپ نخست از 1363 تا 1370 خورشیدی
جلد نخست کتاب قانون در 612 ص و در چهار فن گردآوری شده است. فن نخست، در توصیف علم طب و موضوعات آن در امور طبیعی (مشتمل بر شش تعلیم) است. فن دوم به بیماری، علت و نشانه‌های آن (مشتمل بر سه تعلیم) می‌پردازد. فن سوم اختصاص به تندرستی و بیماری و ناگزیری مرگ (مشتمل بر یک فصل و پنج تعلیم) دارد و فن چهارم به بررسی انواع معالجات به حسب بیماری‌های عمومی (مشتمل بر سی و دو فصل) می‌پردازد. تعریف طب، مزاج، اخلاط، تشریح استخوان‌ها، گفتاری درباره ماهیچه‌ها و عصب، معالجه گرم مزاجان، معالجه سرد مزاجان، بیماری‌های ناشی از سوء مزاج، حجامت و... از جمله بخش‌های مختلف جلد نخست کتاب قانون محسوب می‌شود

جلد دوم در 384 ص، به ادویه مفرده اختصاص دارد. شناسایی مزاج داروهای مفرده، شناسایی مزاج داروهای مفرده از راه تجزیه، شناسایی مزاج داروهای مفرده از راه سنجش، آشنایی کنش قوای داروهای مفرده، حالت‌هایی که از خارج بر دارو عارض می‌شود، چیدن گیاهان دارویی و نگهداری آن‌ها، اثرات آرایش و کاربرد در زیبایی، کاربرد در بیماری‌ها، ورم‌ها و جوش‌ها، متعلقات مفاصل، چشم، متعلقات آن، سینه و اعضای تنفسی، اندام‌های غذا، اندام‌های دفع کننده و... از جمله بخش‌های مختلف جلد دوم قانون است

جلد سوم کتاب قانون در 612 ص، و در 12 فن گردآوری شده است. بیماری‌های سر و مغز، بیماری‌های عصب، در تشریح و بیماری‌های چشم، گوش، بینی، دهان و زبان، دندان، لثه و لب، گلو، ریه و سینه، قلب و پستان و احوال آن از جمله‌های فن‌های این کتاب پزشی است. بیماری‌های سر که برای مغز حادثه‌آفرین است، مزاج سازگار و مزاج ناسازگار و زود تأثیرپذیر و دیرتأثیرپذیر، انواع سردرد که از سوء مزاج به وجود می‌آیند، ناتوانی نیروی دید که چندین سبب احتمالی دارد و... از جمله بخش‌های مختلف جلد سوم این کتاب است

جلد چهارم این کتاب در 456 ص نیز دربردارنده چهار فن است. مری و معده، کبد و چگونگی آن، کیسه زهره و سپرز، روده و مقعد از جمله چهار فن کتاب قانون است. تشریح مری و معده، نشانه‌های سوء مزاج گرم معده، درد معده و ناتوانی و اشتهای خوراک، بیماری‌های ابزاری و اشتراکی در معده، چیزهای ناسازگار و زیان‌رسان به کبد، ورم و گسستگی‌ها در کبد، تشریح کیسه زهره و حالت یرقان، علاج ویژه هر یک از انواع اسهال و... از جمله بخش‌های مختلف جلد چهارم است

جلد پنجم این کتاب در 460 ص، و در شش فن گردآوری شده است. بیماری‌های مقعد، حالات کلیه، مثانه و بول، اندامان تناسلی مردان، چگونگی ابزار بچه‌آور و بیماری‌های پایدار اطراف بدن از جمله فن‌های مختلف این کتاب است. تشریح کلیه، لاغر شدن کلیه، علاج کلیه به طور کلی، نشانه‌های وجود سنگ در کلیه، داروهای تر...