رمان تاریخی

این تک‌نگاری به هیچ رو مدعیِ ارائه‌ی تاریخی مفصل و کامل از رمان تاریخی نیست. گذشته از فقدان هر نوع کار بنیادین در چنین حیطه‌ای، قصد من تاریخ‌نگاری نبوده است. می‌خواستم صرفاً به مهم‌ترین مسایل اصولی و نظری بپردازم. با توجه به نقش خارق‌العاده‌ای که رمان تاریخی در حال حاضر چه در ادبیات اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی و چه در جبهۀ مردمیِ ضدفاشیستی ایفا می‌کند، از نظر من این قسم مطالعه اصولی به‌همان‌اندازه که بالفعل و مناسبِ روز است، ناگزیر هم است. آن‌هم بالاخص ازآن‌رو که رمان تاریخیِ روزگار ما، به‌رغم قریحه‌ی عظیمِ بهترین نمایندگان‌اش، همچنان از بسیاری جهات گرفتار پسمانده‌های میراثِ زیان‌بار و هنوز به‌تمامی مغلوب‌نشده‌ی انحطاط بورژوایی است. اگر منتقد واقعاً می‌خواهد از این فقدان‌ها پرده بردارد، لاجرم باید توجه‌اش را نه فقط به پرسش‌های اصولیِ رمان تاریخی، بلکه به اصولِ ادبیات درکل معطوف سازد.