همان عشق

یان آندره آ، متولد ۱۹۵۲، اهل بُرتانی فرانسه است. دانشجوی فلسفه بوده، و خوانندۀ دوراس، در ۱۹۸۰ با دوراس آشنا می‌شود و تا پایان حیات این نویسنده (۱۹۹۶) در کنارش می‌ماند. خانه نشینِ کلمه می‌شود. دوراس متن را می‌گوید و او تحریر می‌کند، با ماشین، حرف به حرف. همنشینی به همدلی می‌انجامد. بعد، ملال از پس مرگ دوراس، زندگی را بر او تنگ می‌کند. سکوت شانزده ساله را کنار می‌نهد، می‌نویسد، ساده و سهل. توصیۀ دوراس را به یاد دارد: برای نوشتن باید رسید به سهولت غریزی. «لازم بود طی آن همه سال سکوت کنم، منتظر کلمات باشم. می‌نویسم، به ساده‌ترین نحو ممکن» به همان رنگ و لحن، به قصد بقای زبان، کلمات. «کتاب‌ها را به اتفاق نوشتیم، با هم… نویسندۀ این کلمات شمایید… شمای متوفی، من شمانویس». دوراس برای او، چه در حریم دل و چه در وادی قلم، هم خود است و هم دیگری. در خیالوارگی‌های روایت و در وصل و فصل توأمان، یار و متن یکی می‌شوند. یان گاهی خود را از چشم دوراس طراحی می‌کند، با قلمی دوراس نویس. گاهی هم در سطری واحد یا در مونولوگ-دیالوگ از پی هم آمدۀ بی‌گیومه بافت زبانی یان و دوراس چنان تنیده به هم می‌شود که تفکیک فقط با تأمل در سطرهای پیش و پس از آن میسر است. آمیختگی حاصل دلباختگی است. در عرصۀ مکتوب هم درآمیخته بوده اند. حضور آندره آ، با همان سکوت و کم گویی حتی، نه تنها در خیال و خاطر که در مکتوبات از ۱۹۸۰ به بعد دوراس بی‌نقش و سهم نبوده است. آندره آ به مهر غرقه است، و به سودای نوشتن. اما در اشتهار دوراس ذوب نمی‌شود. ضعف‌ها و قوت‌ها را، دور از خصوصیات شخصی-خانگی، صریح بر زبان می‌آورد. زندگی می‌سازد از پس مرگ یار وقتی بعد از دوراس «همین و تمام» نویس، می‌نویسد «نه همین است و تمام».