เมืองที่มองไม่เห็น

“แห่งหนอื่นคือกระจกโค้งนูน นักเดินทางมองเห็นสิ่งที่เป็นของเขาเพียงน้อยนิด ขณะค้นพบสิ่งที่เขาไม่เคยมีและจะไม่มีมากมาย”

“เมืองที่มองไม่เห็น“ นับเป็นผลงานที่มีชื่อเสียงมากที่สุดเล่มหนึ่งของอิตาโล คัลวีโน นักเขียนคนสำคัญที่สุดคนหนึ่งของประเทศอิตาลีในระดับนานาชาติ ที่นักอ่านชาวไทยน่าจะรู้จักเขาจาก “หากค่ำคืนหนึ่งในฤดูหนาว นักเดินทางคนหนึ่ง” และ “มาร์โควัลโด”

กรอบเรื่องคือกุบไล ข่านได้พบกับมาร์โค โปโล และพูดคุยกันเกี่ยวกับสถานที่ต่างๆ โดยโปโลได้บรรยายถึงเมือง 55 เมืองที่เขาได้เห็นให้กุบไลข่านฟัง แต่ละเมืองที่โปโลเอ่ยถึงล้วนเป็นเมืองที่เต็มไปด้วยความประหลาดพิสดาร และพรรณนาอย่างวิจิตรราวกับกวีนิพนธ์

คัลวีโนแบ่งเนื้อหาทั้งหมดออกเป็น 9 บท โดยแต่ละบทจะมีกรอบเรื่องปิดหัวปิดท้าย และเกร็ดสั้นๆ เกี่ยวกับเมืองซึ่งจัดอยู่ภายใต้หัวข้อทั้งหมด 11 หัวข้อด้วยกัน คือ:

1. เมืองกับความทรงจำ
2. เมืองกับความปรารถนา
3. เมืองกับเครื่องหมาย
4. เมืองเร้นบาง
5. เมืองกับการแลกเปลี่ยน
6. เมืองกับสายตา
7. เมืองกับชื่อ
8. เมืองกับคนตาย
9. เมืองกับท้องฟ้า
10. เมืองต่อเนื่อง
11. เมืองลับแล

แต่ละหัวข้อก็จะประกอบด้วยเกร็ดเรื่องเมืองทั้งหมด 5 เรื่อง รวมเป็น 55 เมือง

มีผู้พยายามถอดรหัส ตีความ หรือพยายามทำความเข้าใจตรรกะในงานชิ้นนี้ของคัลวีโนไปต่างๆ นานา บางท่านเสนอว่าคัลวีโนได้วางแผนการนำเสนอเกร็ดเรื่องเมืองต่างๆ อย่างรัดกุมและระมัดระวัง โดยมีรูปแบบทางคณิตศาสตร์กำกับซ่อนอยู่ บ้างก็ว่าเมืองแต่ละเมืองที่โปโลพูดถึงทำให้เราตระหนักได้ถึงความสับสนในการจำแนกระหว่างความจริงและมายา บางท่านเห็นว่าผลงานเรื่องนี้ไม่อาจสรุปใจความออกมาให้สั้นกระชับได้ หากทำให้คนอ่านรู้สึกเหมือนถูกมนต์สะกด ราวกับหลงทางเข้าไปในเขาวงกตที่วนเวียนไปตามทางเดินซ้ำซ้อน แต่ก็เต็มไปด้วยความฉงนใจกับสิ่งของที่ดูผิดที่ผิดเวลา เช่นอากาศยาน ตึกระฟ้า โปสการ์ด หรือมอเตอร์ไซค์ ทั้งที่บทสนทนาตามท้องเรื่องน่าจะเกิดขึ้นช่วงศตวรรษที่ 13 ฯลฯ