داستان اولن اشپیگل

قهرمان اصلی داستان، «اولن اشپیگل»، گدایی است نیک‌دل از سرزمین «فلاندر» که با خنده و استهزا از فرادستان اجتماع انتقام می‌گیرد. او دارای سرشتی است با نشاط، شادی‌هایش به افراط است، سر به هوا و سرسخت است. گویی بر پیشانی او هر اهانتی نقش بسته است. اولن هم درستکار است و هم بی‌رحم. طبیعت، نیروبخش اولن اشپیگل است، توانا بر همه چیز بر روی زمین، در آستانه‌ی فصل اول داستان که بچه تازه از شکم مادر درآمده است، پدرش او را از زائو می‌گیرد و پنجره را باز کرده به او می‌گوید: – پسر، ببین، این سرور ما خورشید است. هر وقت که بعدها دچار تردید شدی چنان که ندانی چه کار بکنی که شایسته‌ی کردن باشد، از او مشورت بخواه. او روشن است و گرم، تو همان گونه راست باش که او روشن است، و همان گونه مهربان که او گرم.

م. ا. به آذین قبل از ترجمه‌ی متن داستان، نقد «رومن رولان» بر این داستان را آورده است. در بخشی از این نقد می‌خوانیم: در همان نخستین صفحه‌ی کتاب، اراده‌ی کینه‌توزی در برابر نهادن کلاس روستایی و شاه شارل پنجم، در همزمان زاییده شدن اولن اشپیگل و فیلیپ دوم، آشکار می‌شود. و کار این مقایسه، بی‌هیچ گذشتی، در سراسر کتاب، ادامه می‌یابد.