سقوط

مدت زیادی می‌خواهید در آمستردام بمانید؟ شهر قشنگی است، نه؟ دلفریب؟ می‌بینید، این صفتی است که خیلی وقت است نشنیده‌ام کسی آن را به‌کار برده باشد. دست‌کم از موقعی که پاریس را ترک کرده‌ام، سال‌ها از آن زمان گذشته. اما دل آدم حافظه‌ی خوبی دارد و به‌همین دلیل نه شهر زیبامان را از یاد برده‌ام و نه خیابان‌های ساحلی کنار رود سن را. پاریس به‌راستی ظاهر گول‌زننده‌ای دارد، صحنه‌ی آراسته‌ای که چهارمیلیون بازیگر در آن درحال اجرای نقش هستند. بنا به آخرین سرشماری، پنج‌میلیون نفر، این‌طور نیست؟ خب، به‌طور حتم بچه‌پس‌انداختن‌شان خوب بوده است. تعجب نمی‌کنم. همیشه این‌طور به‌نظرم رسیده که همشهری‌هامان پیوسته دو سودا در سر داشته‌اند: افکار و عقیده‌ها و عشقبازی‌ها. حتا می‌توان گفت در هر مورد و با هرکس که شد. اما بهتر است کمر به محکوم‌کردن‌شان نبندیم؛ فقط آن‌ها نیستند، همه‌ی مردمان اروپا چنین اخلاقی دارند. گه‌گاه در این فکرم که تاریخ‌نویسان آینده درباره‌ی ما چه خواهند نوشت و چه قضاوتی خواهند کرد. برای انسان‌های دوران جدید یک جمله کافی است: آن‌ها دنبال عشق‌بازی بودند و خواندن روزنامه‌ها. پس از این توصیف قدرت‌مندانه، اگر اجازه داشته باشم بگویم، موضوع به‌دست فراموشی سپرده خواهد شد. هلندی‌ها، آه نه، آن‌ها خیلی کم‌تر امروزی‌اند. وقت کافی دراختیار دارند، نگاه‌شان کنید. چه کار دارند می‌کنند؟