บาร์เทิลบี

งานเขียนของเฮอร์แมน เมลวิลล์ นอกจาก Moby - Dick วาฬยักษ์อันโด่งดังแล้ว เรื่องสั้น Bartleby the Scrivener นับเป็นอีกเรื่องที่สำคัญ กล่าวได้ว่า สรรพนิพนธ์รวมเรื่องสั้นอเมริกันจำเป็นต้องรวมเรื่องนี้ไว้เสมอ

วาทะอุโฆษของบาร์เทิลบี ที่ว่า I would prefer not to, ถูกถ่ายทอดผ่าน 'ข้าพเจ้า' ที่เป็นผู้เล่าเหตุการณ์ทั้งหมดตั้งแต่แรกเห็นบาร์เทิลบี ข้าพเจ้าบรรยายว่า บาร์เทิลบี "แต่งการสุภาพทว่าดูหม่นหมอง ภูมิฐานทว่าน่าสงสาร บุคลิกอ้างว้างโดดเดี่ยวของเขาดูเกินกว่าจะเยี่ยวยา!"

"ผมไม่ประสงค์จะทำ" -- "ผมไม่ประสงค์จะบอก" -- และ "ผมไม่ประสงค์จะไป" คือวลีที่บาร์เทิลบีพูดเสมอกับตัวละครที่แทนตัวเองว่าข้าพเจ้า การปฏิเสธของบาร์เทิลบีสร้างความงุงงงต่อผู้คนที่อยู่รอบ มันเป็นการยืนกรานปฏิเสธอย่างไร้เยื้อใย ทว่านิ่มนวล ในสิ่งที่ตนเองยึดถือ

พฤติกรรมอันน่าพิศวงของบาร์เทิลบี หากดูผิวเผิน อาจเป็นเรื่องไร้สาระหาเหตุผลไม่เจอในแก่นสาร ทว่าความแปลกประหลาดชวนตั้งคำถามเหล่านี้นี่เอง ที่ทำให้เรื่องสั้นเรื่องนี้ยังคงต้องการผู้อ่านมาตลอดระยะเวลาที่มันปรากฏตัวขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1853