สามก๊ก

หนังสือสามก๊กนี้ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาพระคลัง (หน) เป็นผู้อำนวยการแปลจากหนังสือพงศาวดารของจีน เพื่อไว้ใช้เป็นประโยชน์แก่ทางราชการบ้านเมือง เนื่องจากมีเนื้อหากล่าวถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่ให้แง่คิดในด้านการเมืองการปกครองและการทหาร โดยความเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 711 เมื่อพระเจ้าเลนเต้เสวยราชสมบัติ ทรงเป็นกษัตริย์ที่ปราศจากความสามารถ หลงเชื่อผู้แสวงหาผลประโยชน์ใส่ตนเองจนทำให้การปกครองบ้านเมืองระส่ำระสาย ต่อมาในสมัยพระเจ้าเหี้ยนเต้เกิดการแตกแยกออกเป็นก๊กต่างๆ ที่สำคัญคือ จ๊กก๊ก (เล่าปี่) วุ่ยก๊ก (โจโฉ) และง่อก๊ก (ซุนกวน) ทั้งสามก๊กทำสงครามแย่งชิงอำนาจกันจนถึงปี พ.ศ. 823 พระเจ้าสุมาเอี๋ยนทรงรวมก๊กทั้งหมดให้แผ่นดินจีนกลับมาเป็นอาณาจักรเดียวกันสืบมา เฉพาะหนังสือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) แปลนี้ ได้รับการยกย่องจากวรรณคดีสโมสรในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่าเป็นยอดของความเรียงเรื่องนิทาน ด้วยความที่แปลนั้นชัดเจน ใช้ภาษาได้ไพเราะงดงามสละสลวย เป็นแบบฉบับในการแปลหนังสือพงศาวดารและบันเทิงคดีของจีนเรื่องอื่นๆ ในสมัยต่อมา นอกจากนี้เนื้อเรื่องของสามก๊กยังเป็นต้นเค้าในวรรณคดีไทยบางเรื่องบางตอน รวมทั้งยังมีผู้นำมาแต่งเป็นบทขับร้องเพลงไทยอีกหลายตอนเช่นกัน นับเป็นหลักฐานแสดงถึงความนิยมชมชอบเรื่องสามก๊กเป็นอย่างดี