ความยุติธรรม

จากวิชาเรียนที่ได้รับความนิยมมากที่สุดกว่า 2 ทศวรรษของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
สู่หนังสือที่ได้รับการตีพิมพ์มาแล้ว 3 ครั้งอย่าง “ความยุติธรรม”

ในปัจจุบันที่กระบวนการยุติธรรมทั้งระบบถูกตั้งคำถาม ความขัดแย้งแบ่งแยกเลือกข้างในสังคมไทยที่ไม่มีวี่แววจะคลี่คลาย และความยุติธรรมในสังคมก็ดูจะเป็นสิ่งที่ไกลเกินเอื้อมเสียเหลือเกิน

“ความยุติธรรม” ที่เรากล่าวอ้างและถกเถียงกันมาตลอด ตั้งแต่เรื่องภายในครอบครัวไปจนถึงเรื่องระดับประเทศ มักจบลงที่การเอาผลประโยชน์เข้าพวกตัวเอง ตีตราชี้หน้าว่า ‘ฉันถูก แกผิด’ ล่ามโซ่ตีกรอบความหมายของมันอย่างคับแคบด้วยวาทกรรมต่าง ๆ แบ่งโลกออกเป็นขาว-ดำ ทั้งที่โลกจริงหลากหลายกว่านั้น ซับซ้อนกว่านั้น และอาจมีความหวังมากกว่านั้น

ความยุติธรรมจะบังเกิดได้อย่างไร ในเมื่อเรายังไม่เข้าใจกัน

เราจะเข้าใจกันได้อย่างไร ในเมื่อเรายังไม่ให้ความยุติธรรมแม้กับถ้อยคำ

ในห้วงยามที่สังคมเป็นเช่นนี้ หนังสือ “ความยุติธรรม” ซึ่งได้รับการตีพิมพ์มาแล้วถึง 3 ครั้ง ก็ยังจะเป็นหนังสือ “ร่วมสมัย” ในสังคมไทยไปอีกนาน เพราะผู้เขียน "ไมเคิล แซนเดล" เป็นนักปรัชญาการเมืองร่วมสมัยที่ได้รับการยอมรับอย่างสูงในโลกวิชาการ แต่ที่สำคัญกว่านั้นคือ อาจารย์เป็นปัญญาชนสาธารณะที่มีความสุขกับการใช้ปรัชญาทางการเมืองหลากสำนักตั้งแต่อดีตจนปัจจุบันเป็นแว่นขยาย ส่องประเด็นสาธารณะต่าง ๆ ที่อยู่ในความสนใจของผู้คน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแต่งงานของคนรักเพศเดียวกัน การเกณฑ์ทหาร การโก่งราคาในภาวะฉุกเฉิน การอุ้มบุญ การุณยฆาต สิทธิส่วนบุคคลกับประโยชน์สาธารณะ ฯลฯ

อาจารย์ได้ถ่ายทอดบทสนทนาและการโต้วาทีในชั้นเรียนยอดนิยมแห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ระหว่างนักศึกษาด้วยกัน และระหว่างอาจารย์กับนักศึกษา อย่างมีชีวิตชีวาลงในหนังสือที่อยู่ในมือของท่าน ราวกับยกวิชาทั้งวิชามาอยู่บนหน้ากระดาษ ทำให้ผู้อ่านนอกจากจะได้ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความคิดและปรัชญาการเมืองในโลกตะวันตกแล้ว ยังจะได้ตระหนักว่า ความยุติธรรมนั้นถึงที่สุดแล้วเป็นเรื่องของการ “ให้คุณค่า” กับสิ่งต่าง ๆ และด้วยเหตุนี้ ทั้ง “เหตุผล” และ “ศีลธรรม” จึงจำเป็น