Kantyk dla Leibowitza

Bomby atomowe, które spadły w 1945 roku na Hiroshimę i Nagasaki, obwieściły światu nadejście nowej ery. Było to niejako naturalne zwieńczenie Projektu Manhattan i potwierdzenie prób prowadzonych na poligonie Alamagordo. W 1949 roku Stany Zjednoczone utraciły pozycję hegemona - broń nuklearną uzyskał Związek Radziecki. Dziesięć lat później Walter M. Miller, Jr. wydał powieść Kantyk dla Leibowitza, w której opisał dzieje ludzkości po atomowej zagładzie. W 1961 roku powieść otrzymała nagrodę HUGO. W 1962 roku niewiele brakowało, by kryzys kubański zweryfikował poprawność wizji autora. Ziemia. Koniec nastąpił w drugiej połowie XX wieku. Po Potopie Płomieni nadeszło Sprostaczenie. Ludzie zwrócili się przeciw naukowcom i wiedzy, która sprowadziła na świat zagładę. Techników palono na stosach, inżynierów wieszano, biblioteki plądrowano, a księgi trawił ogień. Obrońców dawnej wiedzy spotykał podobny los. Kantyk dla Leibowitza ma i mutantów, i kult przeszłości. Nawet jakaś kobieta się znajdzie w okolicach opactwa błogosławionego Leibowitza. Nie jest to jednak powieść dla tych, którzy szukają szybkiej akcji i głów popromiennych stworów powbijanych na pale. To refleksyjna opowieść o odkrywaniu utraconej wiedzy. Historia rodzaju ludzkiego, który powstaje z nuklearnych popiołów, by od nowa stworzyć cywilizację. Całość podzielona jest na trzy części: Fiat homo (Niech się stanie człowiek), Fiat lux (Niech się stanie światłość), Fiat Voluntas Tua (Bądź wola Twoja). Pierwsza z nich dzieje się około 600 lat po Potopie Płomieni. Podobny przedział czasu dzieli od siebie kolejne rozdziały. Opowiadają kolejno o ponownych narodzinach ludzkości, jej wzroście oraz o ostatecznym losie. Wiąże je ze sobą motyw opactwa błogosławionego Leibowitza, postać brata Franciszka oraz motyw Żyda Wiecznego Tułacza. Miller nie opisuje postatomowego świata w detalach. Skupia się na kluczowych momentach w dziejach zakonu. Dzieje zniszczonej Ziemi poznajemy przez pryzmat mnisiej wspólnoty, tak, jak poznają je bracia zakonni. Nie dostajemy faktów obiektywnych, lecz subiektywne - zinterpretowane przez zakonników żyjących sześć wieków po wojnie. Dawne nazwy miejsc, zjawisk i ludzi nabierają nowego znaczenia, poddane próbom interpretacji brzmią znajomo, a jednocześnie obco. Postatomowy świat zyskuje dzięki temu na realizmie. Potwór zwany Opadem, Upadek Lucyfera, Potop Płomieni - określenia znane jedynie z przekazów ustnych i rozlatujących się strzępków ksiąg budzą ciekawość, ale i lęk. Dla czytelnika niektóre skojarzenia od razu stają się oczywiste, część jednak wymaga reinterpretacji, odwrócenia tego, co uczynili mnisi.