مارا/ ساد

مارا/ساد می‌تواند نمونه‌ی پرمناقشه‌ای از رویکرد نمایشنامه‌نویس به تاریخ باشد و نشان دهد که چگونه می‌توان با مفاهیمِ متضاد و متعارض، بدن‌های شکاف‌خورده، ایده‌های ازدست‌رفته یا تحقق‌نیافته، انسان‌های محروم از خویشتن و حوزه‌ی عمومی، تاریخ را در درام روایت کرد و برساختی دیگر از آن ارائه داد. امیدوارم خواننده نه‌تنها بر وجوه زیباشناسی بلکه بر وجوه تاریخی و سیاسی نمایشنامه نیز بنگرد و در آن‌ها اشارتی برای اندیشیدن به «تاریـخ خود» بیابد، در تاریخـی که اکنون ایسـتاده‌ایم و افقی را جسـت‌وجو می‌کنیم، افـقی که بی‌نگاه به آنچه در تاریـخ رخ‌داده رخ نمی‌دهـد.

این نمایشنامه از زبان اصلی، یعنی زبان آلمانی، برگردانده شده و توسط انتشارات سوهرکامپ در سال ۲۰۰۴ به چاپ رسیده است. اهمیت انتخاب این نسخه از نمایشنامه برای برگرداندن را می‌توان بر دو علت بنا نهاد: نخست آنکه متن توسط ناشر آلمانی، براساس آخرین چاپی که در سال ۱۹۶۵ زیر نظر پیتر وایس انجام شد، تصحیح و پالوده، ویراستاری و برّی از غلط‌های املایی شده است و دیگر آنکه به‌دلیل اهمیت تاریخی‌اش، با تشریحات و توضیحاتی همراه شده، که به فهم و ایضاح پشتوانه‌ی تاریخی متن یاری می‌رساند؛ همچنین، چنان‌که ناشر آلمانی نیز ذکر کرده است، این نسخه می‌تواند برای دانشجویان و محققان تئاتر راهگشا و آموزنده باشد؛ راهگشاست از این بابت که الگویی از تئاتر سیاسی ـ مستند را ارائه می‌کند که می‌توان با تدقیق در و اتکا به آن ـ فارغ از شعارها و تقلیل تئاتر سیاسی به سخن‌پراکنی‌های سیاسی ـ نسبت تئاتر، سیاست و تاریخ را مورد مداقه قرار داد.

این کتاب از سه بخش تشکیل‌شده است. بخش نخست نمایشنامه است. بخش دوم، تحت عنوان پیوست، شامل توضیح پیتر وایس است درباره‌ی نمایشنامه، با عنوان: درباره‌ی پس‌زمینه‌ی تاریخی نمایشنامه‌ی ما. در بخش سوم، مقاله‌ای از دکتر آرنت بایزه وجود دارد که به تحلیل و تفسیر مارا/ساد می‌پردازد. پایان این بخش همراه است با توضیحات و تشریحاتی که شخصیت‌ها و نکات مهم متن را برای خواننده از ابهاماتِ احتمالیْ خارج می‌سازد. موارد مذکور براساس ساختار متن آلمانی کتاب هستند.